Mobiel Medisch Team (MMT)

Op 1 mei 1995 werd op het toenmalige VU-ziekenhuis, nu Amsterdam UMC, locatie VUmc, gestart  met een proef: de traumahelikopter. Het doel was om medisch-specialistische zorg naar de prehospitale omgeving te brengen als aanvulling op de ambulancezorg. In de jaren daarna werden ook op andere plaatsen MMTs met dezelfde doelstelling opgericht.

Bij de aanwijzing van de traumacentra in 1999 werd Amsterdam UMC, locatie VUmc aangewezen als één van de vier traumacentra die (naast een specifieke zorg- en netwerktaak) als taak kreeg een paraat Mobiel Medisch team (MMT) te onderhouden.

Het MMT biedt medisch specialistische hulp aan levensbedreigend zieke of gewonde patiënten. Op dit moment wordt deze zorg in Nederland geleverd door vier teams, georganiseerd vanuit Amsterdam UMC, Erasmus MC, Radboud UMC en UMC Groningen. De vier MMT’s zijn landelijk verenigd in MMT Nederland. Initieel waren de teams alleen bij daglicht inzetbaar door beperkingen in regelgeving. Na een tussenfase waarin de teams buiten de daglichtperiode grondgebonden inzetbaar waren, zijn alle vier de MMTs sinds 2011 24 uur per dag inzetbaar.

In 2005 is door het Ministerie van VWS akkoord gegeven op een uitbreiding van de MMT zorg met een vijfde MMT in Oost-Nederland en een grondgebonden MMT voor Limburg. Deze teams zijn momenteel in oprichting en zullen ook onderdeel worden van MMT Nederland.

De specialistische zorg van het MMT is aanvullend op de ambulancezorg. Het MMT wordt dus ook altijd samen met één of meer ambulance(s) ingezet. Met de inzet van het MMT kunnen levensreddende interventies door het team naar de patiënt worden toegebracht, terwijl die behandelingen voorheen pas bij aankomst in het ziekenhuis konden worden toegepast. Hierdoor wordt eerder in het ziekteproces ingegrepen en verbetert de overleving. Daarnaast worden deze patiënten allemaal door een relatief kleine groep zorgverleners mede behandeld, waardoor de ervaring en expertise toeneemt.

Het MMT maakt gebruik van een helikopter of een auto. De helikopters en de piloten van de MMT’s worden geleverd door ANWB Medical Air Assistance. De overige teamleden komen vanuit de aangewezen ziekenhuizen en regionale ambulancediensten.

Bij iedere inzet wordt op basis van afstand, verkeersdrukte, weersomstandigheden en bereikbaarheid van de incidentlocatie ad hoc gekozen voor één van de twee voertuigen.

Functies bij het MMT en opleidingen

Een MMT bestaat uit een piloot, chauffeur/HLO, verpleegkundige en een arts.

Voor de piloten is de opleiding en vereiste ervaring beschreven door de ANWB-MAA. Voor de chauffeur, verpleegkundige en arts is dit beschreven in het opleidingsplan van MMT Nederland.

Piloot
De piloot is verantwoordelijk voor het veilig vervoeren van de arts en verpleegkundige naar de ongevalslocatie. Zoals hiervoor vermeld zijn de piloten in dienst van ANWB-MAA.

Chauffeur/Helikopter Landing Officer.
De MMT-chauffeur is verantwoordelijk voor het veilig vervoeren van het team met de auto naar de incidentlocatie. Een MMT-chauffeur dient minimaal 5 jaar ervaring te hebben in het rijden met optische en akoestische signalen bij een ambulancedienst. Ook volgen de MMT-chauffeurs nog aanvullend een rijtraining voor het MMT.

Voor het HLO deel van de rol wordt een brandbestrijdingstraining gevolgd, toegespitst op de specifieke (on)mogelijkheden in geval van brand in of aan de helikopter.

Verpleegkundige
De MMT-verpleegkundige, of HEMS Crew Member (HCM), is een gespecialiseerd verpleegkundige met minimaal vijf jaar aaneengesloten werkervaring in de opvang van acute (ongevals)slachtoffers op de ambulance of op de SEH van een Level 1 traumacentrum. De MMT-verpleegkundige verleent samen met en onder verantwoordelijkheid van de MMT-arts prehospitale zorg die binnen het kader van de aandoening of letsel van de patiënt nodig is.

Daarnaast is de HCM opgeleid om de piloot tijdens de vlucht te kunnen ondersteunen als niet-vliegende copiloot. De MMT-verpleegkundige moet dus beschikken over de noodzakelijke kennis en competenties op het gebied van specialistische acute (prehospitale) zorg, maar ook over de vliegoperationele kennis en vaardigheden om als copiloot van de helikopter te kunnen functioneren.

Het opleidingsplan van de HCM is tweeledig en EPA-gebaseerd. Allereerst is er de vliegoperationele opleiding, die wordt verzorgd door de ANWB-MAA. Deze opleiding duurt ongeveer acht weken en wordt voltijds gevolgd. De medische opleiding bestaat uit verschillende cursussen en stages, zowel binnen of als buiten het ziekenhuis, aangevuld met een volle week met lessen en skillstrainingen onder leiding van ervaren MMT-artsen en HCM’s. Tot slot volgt een inwerkperiode waarin de HCM onder supervisie van een ervaren HCM werkt. Deze periode wordt afgesloten met een linecheck.

Na de initiële opleiding worden jaarlijks meerdere medische bijscholingsdagen georganiseerd en tweemaal per jaar zijn er vliegoperationele bijscholingen.

Arts
Een MMT-arts is een medisch specialist die naast de functie als MMT-arts klinische werkzaamheden verricht in een Level 1 traumacentrum.

De MMT-arts is in staat levensreddende interventies toe te passen in een prehospitale setting en de patiënt veilig en zo comfortabel mogelijk naar het ziekenhuis te begeleiden. Binnen het multidisciplinaire prehospitale team is de MMT-arts eindverantwoordelijk voor de acute medische behandeling en de bewaking en ondersteuning van de vitale functies. Daarbij kan de MMT-arts op basis van expertise en ervaring behandelingen en interventies toepassen die niet binnen het Landelijk Protocol Ambulancezorg beschreven staan.

Het opleidingsplan is EPA-gebaseerd en gaat uit van een opleiding met cursussen en stages op verschillende afdeling binnen en buiten het ziekenhuis, gevolgd door een periode waarin onder directe supervisie van een ervaren MMT-arts gewerkt wordt. De inwerkperiode wordt afgesloten met een linecheck.

Na de initiële opleiding worden jaarlijks meerdere bijscholingsdagen georganiseerd door de MMT’s.

Inzetcriteria

Het oproepen van het MMT gebeurt door een centralist van de Meldkamer Ambulancezorg (MKA).  Dit vindt plaats op basis van landelijk vastgestelde MMT inzetcriteria (primair) of op verzoek van een ambulanceverpleegkundige ter plaatse (secundair).

De inzetcriteria worden periodiek herzien in een samenwerkingsverband tussen MMT Nederland en Ambulancezorg Nederland.